Η φυσική υψηλών ενεργειών και η κοσμολογία αποτελούν τα κύρια ερευνητικά ενδιαφέροντα του ακαδημαϊκού και καθηγητή Δημήτρη Νανόπουλου. Στόχος των ερευνών του είναι η διατύπωση μιας ενιαίας θεωρίας περί όλων των δυνάμεων που δρουν στον κόσμο μας: μιας Θεωρίας του Παντός. Η θεωρία αυτή θα προσφέρει μια επιστημονική ερμηνεία για την δημιουργία και την εξέλιξη του σύμπαντος και θα εξηγεί την μορφολογία και την σύσταση που έχει σήμερα το σύμπαν.

O καθηγητής Πήτερ ΜακΙντάιρ του Πανεπιστημίου Α&Μ του Τέξας μίλησε για το επιστημονικό έργο του Δημήτρη Νανόπουλου

Τον αποδέκτη του βραβείου παρουσίασε ο συνάδελφός του στο Πανεπιστήμιο A&M του Τέξας, καθηγητής Πήτερ ΜακΙντάιρ. Στον έπαινό του, ο καθηγητής ΜακΙντάιρ αναφέρθηκε στην μακρά περίοδο γνωριμίας του με τον καθηγητή Δημήτρη Νανόπουλο, η οποία ξεκίνησε στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όταν ο μεν Δημήτρης Νανόπουλος συνεργαζόταν με τον Στήβεν Βάινμπεργκ (Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 1979), ο δε Πήτερ ΜακΙντάιρ με τον Κάρλο Ρούμπια (Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 1984). Η εποχή εκείνη υπήρξε επαναστατική για την φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων, καθώς η εμφάνιση των θεωριών βαθμίδας για την περιγραφή του κόσμου της υποατομικής φυσικής προσέφερε νέες δυνατότητες για την κατανόηση του μικρόκοσμου.

Ο καθηγητής Νανόπουλος επέλεξε να ασχοληθεί με σημαντικά και πρωτότυπα προβλήματα, η επίλυση των οποίων είναι δυνατόν ακόμη και να μεταβάλει την εικόνα που έχουμε για τον φυσικό μας κόσμο. Τα αποτελέσματα των ερευνών του απαντούν σε ερωτήματα που σχετίζονται με την γένεση του Σύμπαντος, αλλά και εμπλουτίζουν τις γνώσεις μας για την δομή του κόσμου σε μικροσκοπικό επίπεδο.
«Το  Ίδρυμα Ωνάση έκανε θαυμάσια επιλογή, όταν αποφάσισε να απονείμει το Διεθνές Βραβείο 2006 στον Δημήτρη Νανόπουλο», τόνισε χαρακτηριστικά ο καθηγητής ΜακΙντάιρ. «Το 1990, ο Δημήτρης και ο Τζων  Έλλις, που ήταν συνάδελφός του στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών (C.E.R.N.), έδειξαν πως το πεδίο βαθμίδας της υπερσυμμετρίας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ενοποίηση των συζεύξεων των τριών πεδίων της φύσης που εμφανίζονται σε μικροσκοπικό επίπεδο: του ισχυρού πεδίου, που συγκρατεί τα πρωτόνια και τα νετρόνια στον πυρήνα ενός ατόμου· του ασθενούς πεδίου, που μεσολαβεί στην ραδιενεργό διάσπαση βήτα· και του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου, που συγκρατεί τα ηλεκτρόνια στο άτομο και φωτίζει αυτή την εικόνα.  Έως τότε, υπήρχε η αντίληψη ότι η ισχύς καθενός από τα τρία αυτά θεμελιώδη πεδία του μικρόκοσμου συμπεριφερόταν διαφορετικά κατά την εξελικτική της πορεία από την Μεγάλη Έκρηξη στον σημερινό μας κόσμο. Όταν ο Νανόπουλος και ο Έλλις περιέλαβαν το νέο πεδίο της υπερσυμμετρίας στους υπολογισμούς τους, απέδειξαν ότι οι τρεις αυτές θεμελιώδεις συζεύξεις πρέπει να είχαν εμφανισθεί με την μορφή ενός ενιαίου πεδίου κατά τις πρώτες στιγμές του χρόνου!

O καθηγητής Δημήτρης Νανόπουλος

Το 1999, ο Δημήτρης Νανόπουλος μοιράστηκε με τον Τζων  Έλλις και τον Νικόλαο Μαυρόματο το βραβείο του αμερικανικού Ιδρύματος Ερευνών Βαρύτητος (Gravity Research Foundation) για τις μελέτες τους σχετικά με ένα άλλο σημαντικό ζήτημα: ίσως ο ίδιος ο χωρόχρονος να εμφανίζει, στην μικρότερη δυνατή κλίμακα απόστασης, μια κοκκιότητα. Αργότερα, χρησιμοποιώντας μάλιστα τις πρώτες ενδείξεις για την ύπαρξη της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας, οι οποίες, σύμφωνα τουλάχιστον με τις σημερινές αντιλήψεις, κυριαρχούν στον κόσμο μας, μπόρεσαν να συνδέσουν τις ιδέες αυτές με την φαινομενική επιτάχυνση του σύμπαντος σε μεγαλύτερες κλίμακες. Έτσι, το 2005, τους απονεμήθηκε ένα ακόμη βραβείο του Ιδρύματος Ερευνών Βαρύτητος. Επιλέγοντας να ερευνήσει τα προβλήματα αυτά, καθώς και προσφέροντας νέα στοιχεία που αλλάζουν την αντίληψή μας για τον κόσμο, ο Δημήτρης κέρδισε τον σεβασμό των ειδικών τόσο στις μικρότερες όσο και στις μεγαλύτερες κλίμακες του χώρου και του χρόνου».
Κατά την τελευταία δεκαετία, το έργο του καθηγητή  Νανόπουλου έχει υποστηριχθεί γενναιόδωρα από τον Τζωρτζ Φ. Μίτσελ, έναν από τους πλουσιότερους πετρελαιοπαραγωγούς του Τέξας και μετανάστη πρώτης γενιάς από την Ελλάδα, ο οποίος και επιδότησε μια έδρα για τον καθηγητή Νανόπουλο στο Πανεπιστήμιο Α&Μ του Τέξας.

Κλείνοντας τον έπαινό του, ο καθηγητής ΜακΙντάιρ ανέφερε: «Με χαρά και φιλία σάς παρουσιάζω τον Δημήτρη Νανόπουλο από τού Ζωγράφου και την αξιαγάπητη γυναίκα του, την Μυρτώ, από την Πλατεία Κολιάτσου. Το Τέξας είναι περήφανο για τον Δημήτρη, η Ελλάδα είναι περήφανη για τον Δημήτρη και εγώ θεωρώ ότι το πιο σημαντικό του έργο δεν μας το έχει ακόμη προσφέρει!»

O πρέσβης Μιχαήλ Σωτήρχος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος, με τον επίτιμο αντιπρόεδρο Παύλο Ιωαννίδη

Ο καθηγητής Νανόπουλος, αποδεχόμενος το Διεθνές Βραβείο Ωνάση, ανέφερε: «Θεωρώ μεγάλη τιμή να συμπεριληφθώ στον κατάλογο των τιμηθέντων με το καταξιωμένο αυτό βραβείο, μια που όλοι τους φωτίζουν το διεθνές στερέωμα· ιδιαίτερα εφέτος, που εορτάζουμε τα εκατό χρόνια από την γέννηση του ιδρυτή του Ιδρύματος και ίσως του πιο γνωστού ανά την Υφήλιο Έλληνα, του Αριστοτέλη Ωνάση, αλλά επίσης και τα τριάντα γόνιμα χρόνια του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης».

Στην συνέχεια, ο τιμώμενος εξέφρασε τις ευχαριστίες του στον πρόεδρο του Ιδρύματος, Αντώνη Παπαδημητρίου, στο Διοικητικό Συμβούλιο και στην Επιτροπή Βραβείων του Ιδρύματος Ωνάση, στους συν-εργάτες του και στην σύζυγό του. «Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, στηριγμένοι σε πειραματικά δεδομένα, μπορούμε να εξηγήσουμε την εμφάνιση και την εξέλιξη του σύμπαντος. Έτσι, θα μπορέσουμε να απαντήσουμε στα μεγαλύτερα ερωτήματα που βασανίζουν τον άνθρωπο από της εμφανίσεώς του», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Νανόπουλος, καταλήγοντας με την ευχή, όλες αυτές οι νέες ανακαλύψεις να οδηγήσουν σε έναν νέο άνθρωπο, που θα κοιτάζει τον κόσμο κατάματα, χωρίς κανέναν φόβο, έναν άνθρωπο «συμφιλιωμένο με το παράλογο της ύπαρξής του», όπως έλεγε ο Αλμπέρ Καμύ.

Παναγής Μαρκέτος