Της Λήδας Μπουζάλη
Είναι εντυπωσιακό το πού µπορεί να φθάσει κανείς µε όχηµα το έπος της Ιλιάδας, αρκεί να πιστεύει στην διαχρονική δύναµη του κειµένου της. Ο καθηγητής Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήµιο της Νέας Υόρκης Peter Meineck κατόρθωσε να προσεγγίσει ένα εξαιρετικά δύσκολο κοινό, τους µαθητές εφηβικής ηλικίας ενός σχολείου της προβληµατικής γειτονιάς του Χάρλεµ της Νέας Υόρκης. Κατάφερε, µάλιστα, όχι απλώς να τους αποδείξει ότι η Ιλιάδα τούς αφορά αλλά και να τους µεταδώσει τον δικό του ενθουσιασµό, ώστε να παρουσιάσουν επί σκηνής την πρώτη ραψωδία της στο Αίθριο του Ολυµπιακού Πύργου στο Μανχάταν, µε την χορηγία του θυγατρικού Ιδρύµατος Ωνάση. 

Η παράσταση των µαθητών της Frederick Douglass Academy, στις 15 ∆εκεµβρίου 2010, αποτέλεσε το επιστέγασµα ενός καινοτόµου εκπαιδευτικού προγράµµατος, το οποίο θεσµοθετήθηκε από το Θέατρο Aquila. Στο πλαίσιο του προγράµµατος αυτού, οι Αµερικανοί µαθητές έρχονται σε επαφή µε τα ζητήµατα της θεατρικής παραγωγής και εκπαιδεύονται στην θεατρική τεχνική και ερµηνεία, µελετώντας και ανεβάζοντας έργα της αρχαίας ελληνικής δραµατουργίας. Επιπλέον, µαθαίνουν τι σηµαίνει συλλογικότητα και συνεργασία, υπευθυνότητα και επαγγελµατισµός, ενώ παράλληλα ενισχύεται η αυτοπεποίθησή τους. Το ετήσιο πρόγραµµα ολοκληρώνεται µε το ανέβασµα µιας παράστασης αρχαίου δράµατος στο τέλος της χρονιάς, αφενός στην περιοχή όπου βρίσκεται το σχολείο και, αφετέρου, σε έναν χώρο πολιτισµού στην πόλη της Νέας Υόρκης.

Τον ∆εκέµβριο του 2008, τα παιδιά της Frederick Douglass Academy ανέβασαν την Αντιγόνη του Σοφοκλή, σε µια παράσταση η οποία επίσης ενισχύθηκε οικονοµικά από το θυγατρικό Ίδρυµα Ωνάση, επιβεβαιώνοντας την βαθιά απήχηση του κλασικού θεάτρου στο σύγχρονο κοινό. Η εµπειρία αποδεικνύεται κάθε φορά πολύτιµη για τα παιδιά που συµµετέχουν στο πρόγραµµα, ενώ και τα οφέλη που αποκοµίζουν είναι πολλαπλά, όπως άλλωστε φαίνεται από τις απόψεις που κατέθεσαν τα ίδια: «Η συµµετοχή µου στην παραγωγή της Ιλιάδας µε βοήθησε να αναπτύξω την αντίληψή µου και να συγκεντρώνοµαι καλύτερα σε αυτό που κάνω», δήλωσε ο νεαρός Kimani Howard, ο οποίος ερµήνευσε τους ρόλους του Χρύση και του ∆ία. «Με βοήθησε να πλουτίσω το λεξιλόγιό µου», ανέφερε η Hillary Nixon, που έπαιξε τον Νέστορα. «Η Ιλιάδα µού έµαθε ότι, για να γίνει κάτι σωστά, χρειάζεται χρόνος. Κατάλαβα ότι σε όλα χρειάζεται υποµονή», σχολίασε η Bleu Zephra Santiago, που υποδύθηκε την Θέτιδα. Από την πλευρά του, ο Vasco Wellington, ως Αχιλλέας, τόνισε: «Έµαθα να διαχειρίζοµαι πιο έξυπνα τον χρόνο µου για να ολοκληρώνω την δουλειά µου».

«Αυτά τα παιδιά ζουν σε ένα ιδιαίτερα σκληρό περιβάλλον και έτσι µπορούν εύκολα να κατανοήσουν τους χαρακτήρες του έπους, να καταλάβουν την βία που αυτό εµπεριέχει», σχολιάζει ο καθηγητής Peter Meineck, εµπνευστής και ιδρυτής του Θεάτρου Aquila.

Έπειτα από τους εναρκτήριους στίχους, «Μῆνιν ἄειδε, θεά», που ακούστηκαν στα ελληνικά, η παράσταση της 15ης ∆εκεµβρίου συνεχίστηκε στην αγγλική µετάφραση του Stanley Lombardo, µε κοστούµια που παρέπεµπαν στην εποχή του Β΄ Παγκόσµιου Πολέµου. «Τα στρατιωτικά κράνη και τα άρβυλα βοηθούν τα παιδιά να νιώσουν ότι η Ιλιάδα µιλά για τον πόλεµο και τους στρατιώτες, αλλά και για την ηθική του πολέµου σε µια εποχή που οι αξίες καταρρέουν», εξηγεί ο Peter Meineck. Επίσης, ο αυθορµητισµός της ηλικίας επέτρεψε στα παιδιά «να µπουν πιο γρήγορα στο πετσί του ρόλου» σε σύγκριση µε ενήλικες ηθοποιούς. Στην διδασκαλία τους συνεργάστηκαν ο ηθοποιός John Buxton και ο καθηγητής Θεάτρου Jay Painter.
Ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου Aquila, ο Peter Meineck έχει οργανώσει περισσότερες από σαράντα παραστάσεις έργων του Σοφοκλή, του Αισχύλου, του Αριστοφάνη, του Shakespeare και του Oscar Wilde στις Ηνωµένες Πολιτείες και άλλες χώρες, καθώς και σε πολλούς και διαφορετικούς χώρους – από το Carnegie Hall της Νέας Υόρκης και τον Λευκό Οίκο έως το Αρχαίο Θέατρο των ∆ελφών. Επίσης, έχει υπογράψει θεατρικές προσαρµογές και µεταφράσεις έργων αρχαίων συγγραφέων, όπως της Ορέστειας του Αισχύλου, για την οποία τιµήθηκε µε το βραβείο Lewis Galantière της Ένωσης Αµερικανών Μεταφραστών. Η θεατρική απόδοση της πρώτης ραψωδίας της Ιλιάδας παρουσιάστηκε στην Ελλάδα, καθώς και στο Θέατρο Lucille Lortel και στο Clark Studio Theater του Lincoln Center, στο πλαίσιο του προγράµµατος Page and Stage του Εθνικού Κληροδοτήµατος για τις Ανθρωπιστικές Σπουδές, το οποίο έδωσε την ευκαιρία στο κοινό να διαβάσει, να συζητήσει και να παρακολουθήσει την Ιλιάδα στην γειτονιά του.

«Είδαµε την πεµπτουσία της πολιτιστικής διπλωµατίας», δήλωσε µετά την παράσταση ο πρόξενος της Ελλάδας στην Νέα Υόρκη Ευάγγελος Κυριακόπουλος. «Είναι συγκινητικό να βλέπει κανείς έπειτα από τόσους αιώνες τον ελληνικό πολιτισµό να ταξιδεύει έως την Νέα Υόρκη, σε µια προβληµατική γειτονιά, και να παίρνει ζωή χάρις σε αυτά τα νεαρά παιδιά».

Φωτογραφίες: Natalie Blank