Μεγάλη δηµοσιότητα έλαβε πρόσφατη έρευνα του Σωτήρη Τσαυτάρη, Επίκουρου Καθηγητή στα τµήµατα Ακτινολογίας, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Πληροφορικής του Πανεπιστηµίου Νορθγουέστερν των ΗΠΑ. Η έρευνα, η οποία εκπονήθηκε σε συνεργασία µε τον Καθηγητή Άγγελο Κ. Κατσάγγελο, αφορούσε την ψηφιακή ανάπλαση του πίνακα του Henri Matisse Λουόµενες στο ποτάµι [Baigneuses à la rivière] και παρουσιάστηκε στο Ινστιτούτο Τεχνών του Σικάγου και, ακολούθως, στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης.

O Matisse είναι γνωστός για τα ζωντανά, έντονα χρώµατά του. Ωστόσο, από το 1913 έως και το 1917, άλλαξε ριζικά το στυλ και την παλέτα του. Οι συντελεστές της έκθεσης «Matisse: Radical Invention, 1913-1917», που διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Τεχνών του Σικάγου το 2010, θέλοντας, µε βάση µια ασπρόµαυρη φωτογραφία (εικ. 2), να αναπλάσουν την κατάσταση των χρωµάτων του πίνακα όπως ήταν τον Μάιο του 1913, απευθύνθηκαν στην οµάδα του Σωτήρη Τσαυτάρη. Το µυστήριο γεννήθηκε από τον ίδιο τον ζωγράφο, ο οποίος άλλαζε κάθε τόσο τα χρώµατα του πίνακα ανάλογα µε την διάθεσή του.

Οι ερευνητές ανέλαβαν να λύσουν το αίνιγµα αυτής της αλλαγής µέσα από την ψηφιακή ανάπλαση της «χαµένης έκδοσης» του πίνακα (εικ. 1), αναπτύσσοντας  µια νέα τεχνολογία ανάλυσης εικόνας, η οποία επέτρεψε την χρωµάτωση της ψηφιοποιηµένης ασπρόµαυρης φωτογραφίας. Η ιστορική και στατιστική ανάλυση έδωσε ενδείξεις για το τι χρώµα είχαν ορισµένες περιοχές του πίνακα το 1913. Χρησιµοποιήθηκαν ειδικοί αλγόριθµοι βελτιστοποίησης για να κατανεµηθούν τα χρώµατα σε όλον τον πίνακα, λαµβάνοντας υπόψη το στυλ του καλλιτέχνη και το γεγονός ότι χρησιµοποιήθηκε φωτογραφική µηχανή τεχνολογίας του 1913 µε µειωµένο εύρος φωτεινότητας. Η ανάπλαση, όπως φαίνεται στην εικ. 3, απεικονίζει πώς πρέπει να ήταν ο πίνακας το 1913. Η αλλαγή των χρωµάτων του πίνακα αποκαλύπτει πτυχές από την ζωή του καλλιτέχνη και αποδεικνύει ότι η διάθεσή του επηρέαζε το πώς και το τι ζωγράφιζε. Εικάζεται ότι ο Matisse επηρεάστηκε από το ζοφερό κλίµα του Α΄ Παγκόσµιου Πολέµου, εξ ου και η εκτεταµένη χρήση του γκρίζου. (Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα bit.ly/sotos.)