Ο Σύνδεσμος Υποτρόφων του Ιδρύματος Ωνάση, μετά την επιτυχημένη ημερίδα που διοργάνωσε σε συνεργασία με το Ίδρυμα τον Νοέμβριο του 2013, με θέμα τη φωτογραφία και την πόλη της Αθήνας, επανήλθε φέτος τον Ιούνιο με μια διευρυμένη θεματική. Αυτήν τη φορά, προσκεκλημένοι από όλο το φάσμα των επιστημών και των τεχνών μάς «ξενάγησαν» με τις ομιλίες τους σε μια διαφορετική Αθήνα, όχι μόνο μέσα από τη φωτογραφία, αλλά και μέσα από τον κινηματογράφο, το θέατρο, τη λογοτεχνία, την αρχιτεκτονική και τις σύγχρονες εικαστικές προσεγγίσεις.

Στόχος της ημερίδας, η οποία διοργανώθηκε στις 9 Ιουνίου στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, ήταν να ξαναδούμε την πόλη της Αθήνας εκ των έσω, να ανακαλύψουμε τις μικρές της πόλεις, τις γειτονιές, την ιστορία και τις αφηγήσεις της. Στην προσπάθεια αυτή διερευνήθηκαν από τους ομιλητές τα ακόλουθα ερωτήματα:

– Πώς μπορούμε να αποτυπώσουμε την πόλη μας τη νύχτα; 
– Με ποιον τρόπο το θεατρικό σκηνικό παραπέμπει και αναδεικνύει τον μεταβαλλόμενο αθηναϊκό αστικό χώρο και τη δυναμική των σχέσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιό του; 
– Πώς επανακαθορίζεται η ταυτότητα της Αθήνας σε κείμενα της μετανεωτερικής λογοτεχνίας μέσα από τη ματιά του περιπλανωμένου στην πόλη αφηγητή; 
– Πόσο καλά γνωρίζουμε τις αθηναϊκές στοές; 
– Ποια η σχέση της πόλης με τα αρχαία μνημεία;

Με στόχο τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης μας με την καθημερινότητα του αστικού τοπίου, οι ομιλητές της ημερίδας μάς παρουσίασαν την Αθήνα, ο καθένας με τη δική του ματιά, καλλιτεχνική, θεωρητική, διεπιστημονική ή διακλαδική. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο έργο νέων δημιουργών που ζουν και σπουδάζουν στην Αθήνα, στον τρόπο που την ανακαλύπτουν βήμα-βήμα φωτογραφίζοντας, αλλά και στο πώς την προσεγγίζουν οι καθηγητές τους στο Τμήμα Φωτογραφίας και Οπτικοακουστικών Μέσων του ΤΕΙ Αθήνας (Νίκος Αποστολόπουλος, Γιάγκος Αθανασόπουλος, Κώστας Θωμόπουλος). Παράλληλα, η προσέγγιση των ερασιτεχνών φωτογράφων, των τουριστών αλλά και των κατοίκων ως πηγή έμπνευσης προσέδωσε μια καινούργια ανάγνωση στις φωτογραφίες του παρελθόντος των ερασιτεχνών της δεκαετίας του 1960 (Ηώ Πάσχου).

Στην εκδήλωση συμμετείχαν, με τις πρωτότυπες ομιλίες τους, η Ιωάννα Κονδύλη, επίκουρη καθηγήτρια Αστικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών, οι θεωρητικοί λογοτεχνίας Τιτίκα Καραβία, εντ. διδάσκουσα στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, και Πέγκυ Καρπούζου, λέκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών, και οι αρχιτέκτονες Μαρία Μοίρα και Μάγδα Σγουρίδη. Ο διακεκριμένος Έλληνας σκηνοθέτης Λάκης Παπαστάθης μάς προσέφερε ένα ξεχωριστό ταξίδι στον χρόνο με θέμα τις συνεχείς μεταμορφώσεις της πλατείας Ομονοίας μέσα από ένα εκπληκτικό ντοκιμαντέρ με τη σφραγίδα του «Παρασκηνίου».

Από τη σκοπιά των εικαστικών, οι καλλιτέχνες υπότροφοι Θοδωρής Ζαφειρόπουλος, Εριφύλη Βενέρη (μαζί με τον Λουκά Μπαρτατίλα) και Edyta Masior ανέδειξαν ευρηματικά με τις παρουσιάσεις τους τη σημασία της εμπειρίας του ταξιδιού σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ως στοιχείο επαναπροσδιορισμού της ίδιας της σχέσης μας με την πόλη των Αθηνών. 

Σημαντικός και καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος των συντονιστών στις συνεδρίες της ημερίδας, οι οποίοι με τις ερωτήσεις τους και τα συμπεράσματά τους δημιούργησαν ένα κλίμα διαλόγου μεταξύ του κοινού και των ομιλητών. Την  πρώτη και την τελευταία συνεδρία, οι οποίες ήταν αφιερωμένες στη φωτογραφία και στην τέχνη, συντόνισε η εικαστικός Αγγελική Σβορώνου. Τη δεύτερη, με ένα ταξίδι περιπλάνησης στην πόλη μέσα από το θέατρο, τη λογοτεχνία και την αρχιτεκτονική, συντόνισε ο Κώστας Τσιαμπάος, λέκτορας στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ. Στην τρίτη συνεδρία απολαύσαμε τον διάλογο του Τάσου Μπουλμέτη με τον Λάκη Παπαστάθη, ενώ στην προτελευταία συνεδρία, ο καθηγητής Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ Παναγιώτης Τουρνικιώτης συνέδεσε τις παρουσιάσεις που αφορούσαν τη μελέτη της πόλης ως αρχειακό υλικό.

Τέλος, θα πρέπει να επισημάνουμε την παρουσία στην εκδήλωση του Γάλλου καθηγητή Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Paris 1 Panthéon-Sorbonne Jean-Philippe Garric, υπεύθυνου του ερευνητικού προγράμματος LABEX CAP, ο οποίος, μέσα από το παράδειγμα ενός συγκεκριμένου φωτογραφικού αρχείου, αυτού της Ρώμης του 19ου αιώνα, μας προσδιόρισε την ανάγκη επανερμηνείας της Αθήνας με βάση την ιστορία της, εξετάζοντας φωτογραφίες που δεν έχουν ακόμη μελετηθεί και βρίσκονται σε αρχαιολογικές συλλογές ή μουσεία.