Ο Σύνδεσμος Υποτρόφων διοργάνωσε πρόσφατα μια μεγάλη ερευνητική δράση για τον ρόλο της αρχιτεκτονικής στη διαμόρφωση της καθημερινότητας των ανθρώπων και των αναγκών τους, τη σχέση της με το design, αλλά και τη δυνατότητά της να παρεμβαίνει ουσιαστικά στα κοινωνικά στερεότυπα. Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάστηκαν στις 6 Ιουνίου 2016 στην ημερίδα με τίτλο «Επανακατοικήσεις», στη Μικρή Σκηνή της Στέγης. Στον πυρήνα της, 18 επιστήμονες και καλλιτέχνες, 9 διαφορετικά σπίτια, 3 θεματικές ενότητες.

Πιο συγκεκριμένα, υπεύθυνη για την εκπόνηση της ερευνητικής αυτής δράσης ήταν η ομάδα που συγκρότησε ο Σύνδεσμος Υποτρόφων πριν από δύο χρόνια, με πρωτοβουλία της Μυρτώς Κιούρτη, αρχιτέκτονα και πρώην μέλους του ΔΣ. Η ομάδα αριθμεί σήμερα 18 μέλη (υποτρόφους αρχιτέκτονες, αρχιτέκτονες τοπίου, καλλιτέχνες και κοινωνικούς ανθρωπολόγους): την Ηώ Πάσχου (φωτογράφο), την Παυλίνα Σπανδώνη (ανθρωπολόγο και σύμβουλο κοινωνικής πολιτικής), την Αγγελική Παρασκευοπούλου (αρχιτέκτονα τοπίου), τον Αντώνη Κιουρκτσή (αρχιτέκτονα και βιομηχανικό σχεδιαστή), τη Λία Πέτρου (εικαστικό), την Αγγελική Σβορώνου (εικαστικό και φωτογράφο), την Τζίνα Σκιαδά (αρχιτέκτονα και ανθρωπολόγο), καθώς και τους αρχιτέκτονες Όλγα Βενετσιάνου, Γιάννη Γράο, Μέλπω Δάνου, Βλάση Καραγιάννη, Στέλλα Κάτση, Σοφία Κιούση, Αλέξανδρο Κιτρινιάρη, Νίκο Πατσαβό και Διονυσία Τριανταφύλλου.  

Με επιστημονικό σύμβουλο τον Παναγιώτη Tουρνικιώτη, καθηγητή Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, η δράση είχε στόχο τη διερεύνηση ζητημάτων κατοίκησης και επανακατοίκησης του κέντρου της Αθήνας. Πέρυσι, η ομάδα απηύθυνε ανοιχτή πρόσκληση σε κατοίκους της Αθήνας. Επιλέχθηκαν εννέα περιπτώσεις από περίπου 50 αιτήσεις, με βασικό κριτήριο οι κατοικίες των αιτούντων να παρουσιάζουν συνηθισμένα προβλήματα που να αφορούν όλους τους κατοίκους της πρωτεύουσας.

Άνθρωποι με προσωπικές και διαφορετικές ιστορίες, οι οποίες περιλαμβάνουν τον χώρο τους, τους οικογενειακούς δεσμούς τους, αλλά και τα όνειρα, την προσωπικότητα και την κουλτούρα τους, άνοιξαν την πόρτα του σπιτιού τους και ενέπνευσαν την ομάδα εργασίας να ξαναδεί συνολικά τα διαμερίσματά τους, για να τα αναδιαμορφώσει λειτουργικά, σύμφωνα με τις συγκεκριμένες κατά περίπτωση ανάγκες, υιοθετώντας παρεμβάσεις διαφόρων εντάσεων και τύπων. 

Οι αρχιτέκτονες, οι καλλιτέχνες και οι κοινωνικοί ανθρωπολόγοι της ομάδας επισκέφτηκαν τα επιλεγμένα σπίτια, τα φωτογράφισαν, τα αποτύπωσαν και μίλησαν με τους κατοίκους τους. Στη συνέχεια, εκπόνησαν παραδειγματικές μελέτες αναμόρφωσης των επιλεγμένων κατοικιών, επιχειρώντας κάθε παράδειγμα να μπορεί να γενικευτεί σε ευρύτερο αρχιτεκτονικό και πολιτισμικό ζήτημα, σχετικό με την κατοίκηση στο κέντρο της πόλης. 

Οι προτάσεις «επανακατοίκησης» παρουσιάστηκαν στη διάρκεια ημερίδας στις 6 Ιουνίου 2016 στη Μικρή Σκηνή της Στέγης. Τρεις ήταν οι κύριες θεματικές: η αλληλεπίδραση του ιδιωτικού με τον δημόσιο χώρο (δηλαδή ανάμεσα στα ιδιόκτητα διαμερίσματα και τους κοινόχρηστους χώρους των πολυκατοικιών, τα δώματα, τα κλιμακοστάσια, τους διαδρόμους κίνησης), η σχέση των κατοίκων της πόλης με το πράσινο και τις καλλιέργειες (μέσα από φυτεύσεις, βρώσιμες καλλιέργειες δίπλα ή και μέσα στο σπίτι, αλλά και μια πιο ρευστή διαχείριση του ορίου ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό χώρο της κατοικίας), οι ενδοοικογενειακές σχέσεις και ο τρόπος που επηρεάζουν και επηρεάζονται από τις χωρικές δομές της κατοίκησης. 

Ανάμεσα στις ιδέες που παρουσιάστηκαν ήταν και οι εξής: ο αρχιτέκτων Αλέξανδρος Κιτρινιάρης και η αρχιτέκτων τοπίου Αγγελική Παρασκευοπούλου δημιούργησαν έναν «κάθετο κήπο» στο μπαλκόνι διαμερίσματος στην Άνω Κυψέλη και έναν δεύτερο, σκιερό κήπο στο δώμα, βελτιώνοντας παράλληλα τη βιοκλιματική λειτουργία του σπιτιού. H αρχιτέκτων Διονυσία Τριανταφύλλου μαζί με την ανθρωπολόγο και αρχιτέκτονα Τζίνα Σκιαδά πρότειναν νέους τρόπους διαμόρφωσης των χώρων ενός παλιού διαμερίσματος, σε μια μετάβαση στη νέα φάση της ζωής της ιδιοκτήτριας, δίνοντας νέο νόημα σε αντικείμενα με συναισθηματική αξία. Ο αρχιτέκτων Νίκος Πατσαβός πρότεινε την αναδιαμόρφωση ενός μεγάλου σπιτιού στο Μετς, με τη δημιουργία ανεξάρτητων διαμερισμάτων (τα οποία θα μπορούν να ενοικιαστούν, πιθανότατα μέσω κάποιας διαδικτυακής πλατφόρμας ενοικίασης ακινήτων) και εκθεσιακού χώρου στους κοινόχρηστους χώρους του ισογείου.