ôïõ Ãéþñãïõ Káëüöùíïõ*

Óå çëéêßá 97 åôþí Üöçóå ôçí ôåëåõôáßá ôïõ ðíïÞ ôïí ðåñáóìÝíï NïÝìâñéï Ýíáò æùíôáíüò èñýëïò ôçò âõæáíôéíïëïãßáò, ï Bñåôáíüò éóôïñéêüò êáé óõããñáöÝáò ÓôÞâåí PÜíóéìáí. ÃñáììÝíá ìå áðáñÜìéëëï ýöïò êáé ìåôáöñáóìÝíá óå ìéá ðëåéÜäá ãëùóóþí, ôá âéâëßá ôïõ åîáêïëïõèïýí êáé óôéò ìÝñåò ìáò íá ãïçôåýïõí êáé íá ìõïýí óôïí êüóìï ôïõ Bõæáíôßïõ Ýíá åõñýôåñï êáëëéåñãçìÝíï êïéíü, ìåôáäßäïíôáò ìéáí åéêüíá èåôéêÞ ãéá ôçí óõ÷íÜ ¯áêüìç êáé óÞìåñᯠðáñáãíùñéóìÝíç ðåñßïäï ôçò áõôïêñáôïñßáò ôçò Kùíóôáíôéíïýðïëçò.

íôßèåôá üìùò ìå ïñéóìÝíïõò óýã÷ñïíïõò, "äéáöçìéóôÝò" ôïõ Bõæáíôßïõ, ï PÜíóéìáí Þôáí ðÜíù áð' üëá Ýíáò óõíåðÞò êáé ðñùôüôõðïò éóôïñéêüò. Óôï Ýñãï ôïõ óôÜèçêå áíôéìÝôùðïò ìå ðñïêáôáëÞøåéò áéþíùí, áðïêñõóôáëëùìÝíåò êõñßùò óôï Ýñãï ôïõ Ãßââùíïò, ðïõ ðáñïõóßáæáí ôçí âõæáíôéíÞ áõôïêñáôïñßá óáí ìéá ðåñßïäï ðáñáêìÞò, äéáöèïñÜò êáé äïëïðëïêßáò. Ðñüêåéôáé ãéá áðüøåéò óôåñåüôõðåò ðïõ ìáóôßæïõí áêüìç êáé ôçí åíôüðéá âéâëéïãñáößá ¯åðßìïíç êëçñïíïìéÜ ôçò åðï÷Þò ôïõ äéáöùôéóìïý.
Óôçí ìíçìåéþäç Ióôïñßá ôùí Óôáõñïöïñéþí ¯ðïõ ìÝ÷ñé ðñüóöáôá Þôáí ôï ìïíáäéêü Ýñãï áíáöïñÜò ãéá ôçí ìåëÝôç êáé äéäáóêáëßá ôïõ êñßóéìïõ áõôïý éóôïñéêïý öáéíïìÝíïõ¯ äåí äßóôáóå íá áðïäþóåé óôïõò ùò ôüôå "éððïôéêïýò" êáé "çñùéêïýò" óôáõñïöüñïõò ôéò åõèýíåò ãéá ôçí êáôÜëçøç, ëåçëáóßá êáé êáôáóôñïöÞ ôçò Kùíóôáíôéíïýðïëçò ôï 1204. ¹ôáí Ýíá ðëÞãìá ìïéñáßï ãéá ôçí ìåëëïíôéêÞ ðïñåßá ôçò áõôïêñáôïñßáò ðïõ óçìÜäåøå Ýêôïôå ôéò ó÷Ýóåéò ôïõ Aíáôïëéêïý ìå ôïí Äõôéêü ÷ñéóôéáíéêü êüóìï. Óå áíôßèåóç ìå Üëëïõò âõæáíôéíïëüãïõò ôçò ãåíéÜò ôïõ, ìéáò ãåíéÜò åéäéêþí ðïõ åß÷å áñ÷ßóåé íá åðáíåêôéìÜ ôçí âõæáíôéíÞ ðåñßïäï êáé ôïí ðïëéôéóìü ôçò, ï PÜíóéìáí áãÜðçóå ôï BõæÜíôéï ãéá áõôü ðïõ Þôáí. Äåí ôï åßäå áðëþò óáí Ýíá åßäïò êéâùôïý ðïõ äéÝóùóå ôçí ðáéäåßá ôçò êëáóéêÞò áñ÷áéüôçôáò, ãéá íá ôçí áðïäþóåé óôïí óýã÷ñïíï äõôéêü êüóìï, ïýôå óáí ìéáí áóðßäá ðïõ ðñïóôÜôåõóå ôçí åõñùðáúêÞ Äýóç áðü ôçí åîÜðëùóç ôïõ éóëáìéêïý êüóìïõ. Eîåôßìçóå êáôåîï÷Þí ôçí ðñùôïôõðßá êáé ôçí éäéïìïñößá ôïõ ßäéïõ ôïõ âõæáíôéíïý êüóìïõ, ôçí ïñãÜíùóç, ôçí åêëÝðôõíóç êáé ôçí ðíåõìáôéêüôçôÜ ôïõ, ßóùò êáé ôïí êÜðïéï åîùôéóìü ôïõ. Tï Ýñãï ôïõ êÜëõøå ìéáí åõñýôáôç èåìáôïãñáößá, ðïõ åêôåßíåôáé áðü ôçí õðïäåéãìáôéêÞ ìïíïãñáößá ôïõ ãéá ôïí áõôïêñÜôïñá Pùìáíü Ëåêáðçíü êáé ôçí åðï÷Þ ôïõ, óå ðåñéï÷Ýò Ýùò ôüôå áíåîåñåýíçôåò üðùò ç éóôïñßá ôùí BïãïìÞëùí, ôïõ Ó÷ßóìáôïò ôùí Eêêëçóéþí Þ ôçò MåãÜëçò Eêêëçóßáò åí Aé÷ìáëùóßá, äçëáäÞ ôïõ Oéêïõìåíéêïý Ðáôñéáñ÷åßïõ êáôÜ ôçí ðåñßïäï ôçò ôïõñêïêñáôßáò.
Aðü ôïõò ôåëåõôáßïõò åêðñïóþðïõò ìéáò êáôÜóôáóçò ðñáãìÜôùí ðïõ Ý÷åé ðéá åêëåßøåé óôéò ìÝñåò ìáò, ï ÓôÞâåí PÜíóéìáí, áãÜðçóå ôçí EëëÜäá üôáí, óå çëéêßá åðôÜ åôþí, êáé áöïý åß÷å äéäá÷èåß ôá ãáëëéêÜ êáé ôá ëáôéíéêÜ, ðñïôßìçóå íá ìÜèåé åëëçíéêÜ áíôß ãåñìáíéêÜ. Må ôïõò äýï ôïõ ãïíåßò ôáõôï÷ñüíùò ìÝëç ôïõ Bñåôáíéêïý Kïéíïâïõëßïõ, êáé Ý÷ïíôáò áðïëáýóåé ôá ðñïíüìéá ôçò ¯åðéêåíôñùìÝíçò óôïõò êëáóéêïýò¯ âñåôáíéêÞò åêðáßäåõóçò ôçò åðï÷Þò, ï PÜíóéìáí óðïýäáæå óôï Káßìðñéôæ üôáí ãéá ðñþôç öïñÜ áíôßêñõóå ôçí EëëÜäá êáôÜ ôçí äéÜñêåéá åíüò ôáîåéäéïý. Óýìöùíá ìå ìéá ðñïóùðéêÞ äéÞãçóÞ ôïõ ç ðñþôç åéêüíá ôçò EëëÜäáò ðïõ ÷áñÜ÷èçêå óôçí ìíÞìç ôïõ Þôáí áõôÞ ôïõ âñÜ÷ïõ ôçò Mïíåìâáóßáò íá áíáäýåôáé áðü ôçí èÜëáóóá, óôåöáíùìÝíïò áðü ôï âõæáíôéíü êÜóôñï, üðùò ï íåáñüò ôüôå óðïõäáóôÞò ôçí åßäå áðü ôï êáôÜóôñùìá ôçò èáëáìçãïý ôïõ ðáððïý ôïõ, ôçò éóôïñéêÞò ôñéêÜôáñôçò óêïýíáò Sunbeam. Ðñüêåéôáé ãéá åéêüíá åìâëçìáôéêÞ ôÞò ðñïôßìçóÞò ôïõ ãéá ôçí ìåóáéùíéêÞ Ýêöáíóç ôïõ åëëçíéóìïý, ôçí ïðïßá ï ßäéïò èåùñïýóå ðïëý ðéï æùíôáíÞ êáé ó÷åôéêÞ ìå ôçí óýã÷ñïíç EëëÜäá áð' ü,ôé ç ðïëõìåëåôçìÝíç êáé åîéäáíéêåõìÝíç êëáóéêÞ áñ÷áéüôçôá. Ðéóôüò óôçí êáëýôåñç ðáñÜäïóç ôùí Bñåôáíþí ðåñéçãçôþí, ï PÜíóéìáí ôáîßäåøå ðïëý óå ìéá åðï÷Þ ðïõ ï ôïõñéóìüò äåí åß÷å áêüìç åöåõñåèåß. ÓõíÜíôçóå áíèñþðïõò ìõèéêïýò, áðü ôïí EëåõèÝñéï BåíéæÝëï ùò ôïí Ðïõ Ãé, ôïí ôåëåõôáßï áõôïêñÜôïñá ôçò Kßíáò, êáé ôá ôáîåßäéá ôïõ áðïôåëïýóáí ðçãÞ óõíáñðáóôéêþí áöçãÞóåùí ìå ôéò ïðïßåò áé÷ìáëþôéæå ôïí óõíïìéëçôÞ ôïõ, üðùò áêñéâþò ôá âéâëßá ôïõ áé÷ìáëùôßæïõí ôïí áíáãíþóôç.

	Ï ÓôÞâåí ÑÜíóéìáí ðáñáëáìâÜíåé ôï Âñáâåßï ÙíÜóç ãéá ôïí Ðïëéôéóìü ôï 1997 áðü ôïí Ðñüåäñï ôçò Äçìïêñáôßáò ê. ÊùóôÞ Óôåöáíüðïõëï.

O ÓôÞâåí PÜíóéìáí äåí Þôáí áðëþò êáé ìüíïí ï ðñïéêéóìÝíïò åêðñüóùðïò åíüò êüóìïõ êáé ìéáò ðáéäåßáò ðïõ Ý÷ïõí ðéá ÷áèåß ïñéóôéêÜ. Ç óõìâïëÞ ôïõ óôçí ìåëÝôç ôïõ Bõæáíôßïõ Þôáí êõñßùò ç ðñïâïëÞ ìéáò äéáöïñåôéêÞò, åê ôùí Ýóù åéêüíáò ôïõ âõæáíôéíïý êüóìïõ êáé ôçò ïñèüäïîçò ðáñÜäïóçò. Må ôçí Ýííïéá áõôÞ õðÞñîå Ýíáò äéáìåóïëáâçôÞò áíÜìåóá óôçí Äýóç êáé ôçí AíáôïëÞ, ìéá "ãÝöõñá ðñïò ôçí AíáôïëÞ" üðùò ðåôõ÷çìÝíá ôïí ÷áñáêôÞñçóå ç ôáéíßá ðïõ ãýñéóå ãéá ôïí PÜíóéìáí ç Ëõäßá KáññÜ óå óõíåñãáóßá ìå ôï 4ï êáíÜëé ôçò âñåôáíéêÞò ôçëåüñáóçò. YðÞñîå üìùò ðáñÜëëçëá êáé ìéá ãÝöõñá áíÜìåóá óôïí ðáëéü êáé ôïí êáéíïýñãéï êüóìï ôùí Bõæáíôéíþí Óðïõäþí: óôï Ýñãï ôïõ ¯êáé óôçí áöýðíéóç ôïõ åíäéáöÝñïíôïò ãéá ôï BõæÜíôéï ðïõ áõôü ðñïêÜëåóå¯ ïöåßëåôáé êáôÜ Ýíá ìåãÜëï ìÝñïò êáé ç ðñùôïöáíÞò Üíèéóç ðïõ ãíùñßæïõí óÞìåñá ïé BõæáíôéíÝò ÓðïõäÝò óôçí Bñåôáíßá, åíþ äéåèíþò óõññéêíþíïíôáé. Tçí Üíèéóç áõôÞ ï ßäéïò ðáñáêïëïýèçóå êáé óôÞñéîå åíåñãþò ùò ðñüåäñïò ôçò BñåôáíéêÞò Eôáéñåßáò ãéá ôçí Ðñïþèçóç ôùí Bõæáíôéíþí Óðïõäþí, éäéüôçôá ðïõ äéáôÞñçóå áðü ôçí ßäñõóç ôçò åôáéñåßáò ôï 1983 ìÝ÷ñé ôïí èÜíáôü ôïõ.
H EëëÜäá ðñüëáâå íá ôéìÞóåé ìå ðïëëïýò ôñüðïõò ôïí ÷áñéóìáôéêü ìåëåôçôÞ êáé áðïôåëåóìáôéêü "ðñïðáãáíäéóôÞ" áõôïý ôïõ êïìâéêïý ìÝñïõò ôçò éóôïñßáò ôçò. Kïñõöáßá åêäÞëùóç ôéìÞò Þôáí ç áðïíïìÞ ôï 1997 ôïõ âñáâåßïõ ÙíÜóç ãéá ôïí Ðïëéôéóìü. Må ìéá êßíçóç óõìâïëéêÞ, ï Óåñ ÓôÞâåí äéÝèåóå ôï ÷ñçìáôéêü Ýðáèëï ðïõ óõíüäåõå ôçí âñÜâåõóç, ãéá ôçí áíáóôÞëùóç ôïõ âõæáíôéíïý ðýñãïõ ôïõ ÐñùôÜôïõ óôï ¶ãéïí ¼ñïò.