ôçò ÉùÜííáò Âåôóïðïýëïõ*

Ôïí Ïêôþâñéï ôïõ 2000 åãêáéíéÜóèçêå ôï Ðïëéôéóôéêü ÊÝíôñï ôïõ Éäñýìáôïò óôç ÍÝá Õüñêç ìå ìßá Ýêèåóç æùãñáöéêÞò, ðïõ åß÷å èÝìá ôéò ÊëáóéêÝò ÌíÞìåò óôç Óýã÷ñïíç ÅëëçíéêÞ ÔÝ÷íç. Ç Ýêèåóç ïñãáíþèçêå óå óõíåñãáóßá ìå ôçí ÅèíéêÞ ÐéíáêïèÞêç ôçò ÁèÞíáò êáé ôá Ýñãá ðïõ ðáñïõóéÜóôçêáí ðñïÝñ÷ïíôáí áðü ðïéêßëåò óõëëïãÝò éäéùôþí, ìïõóåßùí êáé Üëëùí éäñõìÜôùí.

	ÃéÜííç Müñáëç, «Eðéôýìâéá óýíèåóç» (1958), EèíéêÞ ÐéíáêïèÞêç êáé Mïõóåßï AëåîÜíäñïõ Óïýôæïõ.

áèþò óôïí åîù-åëëáäéêü ÷þñï ç ó÷åôéêÞ ìå ôçí åëëçíéêÞ êïõëôïýñá ãíþóç ðåñéïñßæåôáé óõíÞèùò óôïí áñ÷áßï åëëçíéêü ðïëéôéóìü êáé ìüëéò ôþñá ôåëåõôáßá êáé óôï ÂõæÜíôéï, ç åðéëïãÞ ôïõ ðáñáðÜíù èÝìáôïò, ùò êåíôñéêïý Üîïíá ãéá ôçí ïñãÜíùóç ìéáò Ýêèåóçò, åßíáé ðïëõóÞìáíôç. Êáôáñ÷Þí, Ýäùóå óôïõò êáôïßêïõò ôçò êáëëéôå÷íéêÞò ðñùôåýïõóáò ôùí Ç.Ð.Á. ôç äõíáôüôçôá íá ãíùñßóïõí ôç óýã÷ñïíç åëëçíéêÞ åéêáóôéêÞ ðáñáãùãÞ, ðñïóöÝñïíôáò ùò âÜóç ôïí Þäç ãíþñéìï êþäéêá ôïõ êëáóéêïý ðïëéôéóìïý. ÅðéðëÝïí, ìå ôá åêèÝìáôá ðïõ åðåëÝãçóáí, Ýèéîå Ýíá âáóéêü ÷áñáêôçñéóôéêü ìåãÜëïõ ìÝñïõò ôçò íåüôåñçò åëëçíéêÞò êáëëéôå÷íéêÞò äçìéïõñãßáò, ðïõ äåí åßíáé Üëëï áðü ôïí äéÜëïãï ìå ôï êëáóéêü ðáñåëèüí êáé ôï áßôçìá ôçò åëëçíéêüôçôáò.
Ï äéÜëïãïò ìå ôï êëáóéêü ðáñåëèüí äåí Þôáí ðÜíôá åýêïëïò ãéá ôïõò ¸ëëçíåò êáëëéôÝ÷íåò ôùí íåüôåñùí ÷ñüíùí. Ç äåäïìÝíç óõíå÷Þò ðáñïõóßá ôùí åñåéðßùí ôçò áñ÷áéüôçôáò –Üëëïôå ðåñéóóüôåñï êáé Üëëïôå ëéãüôåñï öáíåñÞ– êáé ç êáèçìåñéíÞ óõìâßùóç ìå áõôÜ áíÜ ôïõò áéþíåò, ç ãëùóóéêÞ óõíÝ÷åéá êáé ç åðéâßùóç ðïéêßëùí óôïé÷åßùí ôïõ êëáóéêïý êüóìïõ ìÝóá óôç íåüôåñç ðáñÜäïóç ôïõ åõñýôåñïõ åëëáäéêïý ÷þñïõ, ðñïöïñéêÞ êáé ãñáðôÞ, Ýíôå÷íç êáé ëáúêÞ, åîáóöÜëéæáí Ýíá Üìåóï êáé ðïëý óçìáíôéêü õðüâáèñï ãéá ôïí äéÜëïãï ôùí íåüôåñùí êáëëéôå÷íþí ìå ôï ðáñåëèüí áõôü. Ìå ôçí ßäñõóç, üìùò, ôïõ åëåýèåñïõ åëëçíéêïý êñÜôïõò ôï 1830 êáé ôçí åãêáôÜóôáóç óôçí ÅëëÜäá ôïõ Âáõáñïý âáóéëéÜ êáé ôçò áõëÞò ôïõ ðïõ áêïëïýèçóå, ï äéÜëïãïò áõôüò ôïðïèåôÞèçêå óå íÝåò âÜóåéò.
¸íôïíá åðçñåáóìÝíïé áðü ôï êëßìá ôïõ ñïìáíôéóìïý êáé ôïõ íåï-êëáóéêéóìïý ðïõ êõñéáñ÷ïýóå ôüôå óôçí Åõñþðç êáé åõíïïýóå ôç óôñïöÞ ðñïò ôçí êëáóéêÞ áñ÷áéüôçôá, ïé Âáõáñïß ìåôÝöåñáí óôçí ÅëëÜäá ôéò áíôéëÞøåéò ìßáò áêáäçìáúêÞò ðñïóÝããéóçò ôïõ ðïëéôéóìïý ôçò. ¼óïí áöïñÜ óôéò åéêáóôéêÝò ôÝ÷íåò éäéáßôåñá, ïé áíôéëÞøåéò áõôÝò óÞìáéíáí ôç ëáôñåßá ôïõ êëáóéêïý ùñáßïõ, äçëáäÞ ôçò óõììåôñßáò, ôçò éóïññïðßáò, ôùí óùóôþí áíáëïãéþí êáé ôçò Üñôéáò ðñïïðôéêÞò ïñãÜíùóçò ôïõ ÷þñïõ, êáèþò êáé ôçí áãÜðç ãéá ôï ó÷Ýäéï êáé ôç ãñáììÞ êáé ôá çñùéêÜ êáé ìõèïëïãéêÜ èÝìáôá.
Óôïí åëëáäéêü ÷þñï üìùò, ìå äåäïìÝíï ôï ðëáßóéï ôùí åóùôåñéêþí êïéíùíéêþí åíôÜóåùí êáé ôùí äýóêïëùí éóôïñéêþí êáé ïéêïíïìéêþí óõíèçêþí ðïõ ÷áñáêôÞñéæáí ôéò ôåëåõôáßåò äåêáåôßåò ôïõ 19ïõ áéþíá, ïé áíôéëÞøåéò áõôÝò ôáõôßóôçêáí ìå ôï îåíüöåñôï êáé ôï å÷èñéêü, åöüóïí ìÜëéóôá Ýìïéáæáí íá áãíïïýí ôç óçìáóßá ôçò ëáúêÞò êáé ôçò âõæáíôéíÞò ðáñÜäïóçò, ðïõ Þôáí üìùò åîáéñåôéêÜ óçìáíôéêÝò êáé ãíþñéìåò ãéá ìåãÜëç ìåñßäá ôïõ íôüðéïõ ðëçèõóìïý.

Kùíóôáíôßíïõ ÐáñèÝíç, «H ìÜ÷ç ôïõ HñáêëÞ ìå ôéò áìáæüíåò» (ð. 1922), EèíéêÞ ÐéíáêïèÞêç êáé Mïõóåßï AëåîÜíäñïõ Óïýôæïõ.

Ìüíï óôéò ðñþôåò äåêáåôßåò ôïõ 20ïý áéþíá ðéá, ìå ôçí åäñáßùóç ôïõ íÝïõ êñÜôïõò, ôç óôáäéáêÞ áóôéêïðïßçóç ôçò åëëçíéêÞò êïéíùíßáò êáé ôç ó÷åôéêÞ ùñßìáíóç ôïõ Ó÷ïëåßïõ ôùí Ôå÷íþí, ùò êñáôéêïý öïñÝá äéäáóêáëßáò ôùí åéêáóôéêþí ôå÷íþí óå áíþôáôï åðßðåäï, ï äéÜëïãïò ôùí ÅëëÞíùí äçìéïõñãþí ìå ôï êëáóéêü ðáñåëèüí ôïõò ôïðïèåôÞèçêå óå íÝåò âÜóåéò, ðïõ öõóéêÜ äåí Þôáí áìÝôï÷åò êáé ôùí åõñýôåñùí åõñùðáúêþí êáëëéôå÷íéêþí åîåëßîåùí. ÊïõñáóìÝíá áðü ôç óôåßñá åðáíÜëçøç ôùí éóôïñéêþí óôéë ôïõ ðáñåëèüíôïò, ôá ðïéêßëá êéíÞìáôá ôçò åõñùðáúêÞò ðñùôïðïñßáò êáé ôïõ ìïíôåñíéóìïý êáëïýóáí Þäç ôïõò êáëëéôÝ÷íåò óå ìßá êáéíïýñãéá áíÜãíùóç ôùí áñ÷Ýôõðùí ìïñöþí êáé ôùí ìýèùí ôïõ ðáñåëèüíôïò, ü÷é ìüíï ôïõ åõñùðáúêïý áëëÜ êáé Üëëùí ðïëéôéóìþí, ðïõ, óõíåñãáæüìåíç ìå ôéò åîåëßîåéò óôïí åðéóôçìïíéêü êáé êïéíùíéêü ôïìÝá, èá áðïôåëïýóå ôç âÜóç ôïõ ðïëéôéóìïý ôïõ ìïíôÝñíïõ áíèñþðïõ.
Îåêéíþíôáò áðü ôá Ýñãá ôïõ Ê. ÐáñèÝíç, óõíå÷ßæïíôáò ìå åêåßíá ôùí Í.×. Ãêßêá, Ã. Ìüñáëç, Ã. Ôóáñïý÷ç, Í. ÍéêïëÜïõ, Ó. Âáóéëåßïõ, Í. Åããïíüðïõëïõ, ×. ÊáñÜ, Ä. ÌõôáñÜ, Á. Öáóéáíïý, Ó. Óüñïãêá, Ó. Êáñáâïýæç, Ã. Øõ÷ïðáßäç, Ã. Ëáæüãêá, ×. Ìðïêüñïõ êáé êáôáëÞãïíôáò óôá ãëõðôÜ ôùí É. Áâñáìßäç êáé ×. ÊáðñÜëïõ, ï èåáôÞò ôçò Ýêèåóçò ÊëáóéêÝò ÌíÞìåò óôç Óýã÷ñïíç ÅëëçíéêÞ ÔÝ÷íç âñßóêåôáé áíôéìÝôùðïò ìå ôá áðïôåëÝóìáôá ôïõ íÝïõ, ãüíéìïõ äéáëüãïõ ôçò íåüôåñçò åëëçíéêÞò ôÝ÷íçò ìå ôï êëáóéêü ôçò ðáñåëèüí. Åíüò äéáëüãïõ ðïõ, ÷ùñßò íá ðåñéïñßæåôáé óå ìßá óôåßñá åèíéêéóôéêÞ áñ÷áéïëáôñßá êáé óå ðåñéãñáöéêÜ ôïõñéóôéêÜ êëéóÝ ôïõ ôýðïõ «êëáäß åëéÜò êáé ëåõêü ìÜñìáñï óå ãáëÜæéï öüíôï», êáé õéïèåôþíôáò ðïéêéëßá ôå÷íéêþí, õëéêþí êáé ôñüðùí
Ýêöñáóçò, áíáæçôÜ ôçí ïõóßá ôïõ êëáóéêïý óôçí áãÜðç ãéá ôïí Üíèñùðï êáé ôç æùÞ, ôç âáèýôåñç åíáôÝíéóç ôïõ Ýñùôá êáé ôïõ èáíÜôïõ, êáé ôïõò ðïéêßëïõò ðåéñáìáôéóìïýò ãýñù áðü ôç ó÷Ýóç ôïõ ôñéóäéÜóôáôïõ ðñáãìáôéêïý ìå ôïí äéóäéÜóôáôï åéêáóôéêü ÷þñï. Åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêü ðùò áêüìá êáé óå åðï÷Ýò ðïõ åðéêñáôïýóå ï áðïëõôáñ÷éóìüò, ðïõ óõ÷íÜ äéáóôñÝâëùóå ôï êëáóéêü ãéá íá ðñïðáãáíäßóåé ôéò äéêÝò ôïõ áðüøåéò, ïé ¸ëëçíåò äçìéïõñãïß ôï ÷ñçóéìïðïßçóáí áêñéâþò ãéá íá åéñùíåõôïýí êáé íá êáõôçñéÜóïõí ðáñüìïéåò ôÜóåéò.

*Éóôïñéêïý ÔÝ÷íçò