ôïõ êáè. Pascal Tiercy*

Óôçí éóôïñßá ôïõ èåÜôñïõ, êáíÝíáò äñáìáôïõñãüò üóï ï AñéóôïöÜíçò äåí óêçíïèÝôçóå Ýíáí êüóìï ôüóï ðïéêßëï êáé ôüóï êáèïëéêü. Aðü ôïí âáóéëÝá Ýùò ôïí äïýëï, áðü ôïí ÷ùñéêü Ýùò ôïí ôñáãéêü ðïéçôÞ, áðü ôïí èåü Ýùò ôïí èíçôü, áðü ôïí íåêñü Ýùò ôïí æùíôáíü, áðü ôç ìéêñÞ êüñç Ýùò ôïí ãÝñïíôá, üëåò ïé çëéêßåò, üëá ôá ãÝíç (áñóåíéêü êáé èçëõêü), üëåò ïé óõíèÞêåò (êïéíùíéêÝò êáé êïóìéêÝò) áíôéðñïóùðåýïíôáé óôá Ýñãá ôïõ. Káé ïé óêçíÝò ïëïêëçñþíïíôáé ìå ôçí ðáñÝëáóç æþùí, ðñïóùðïðïéÞóåùí, ãéãÜíôéùí óêáñáâáßùí, êáé áêüìá åíüò ôñßöôç ôïõ ôõñéïý, ï ïðïßïò êáôáèÝôåé ùò ìÜñôõñáò óôç äßêç ìåôáîý äýï óêýëùí! Óôï ðëáßóéï áõôÞò ôçò ðåñéïñéóìÝíçò åéóÞãçóçò, èá áíáöåñèïýìå êõñßùò óôïõò áíèñþðïõò êáé ôïõò èåïýò, ïé ïðïßïé åìöáíßæïíôáé ó' áõôÝò ôéò êáôáðëçêôéêÝò êùìùäßåò.

 õóéêÜ, ôï Ýñãï ôïõ AñéóôïöÜíïõò ðåñéÝ÷åé áíáñßèìçôåò áíáöïñÝò óôéò êñßóåéò, ïé ïðïßåò ôáëÜíéæáí ôçí EëëÜäá, êáé éäéáßôåñá ôçí AèÞíá, óå ðïëéôéêü, ïéêïíïìéêü, êïéíùíéêü êáé ðïëéôéóôéêü åðßðåäï. ¸ôóé, óõ÷íÜ áíáñùôçèÞêáìå ó÷åôéêÜ ìå ôéò ðïëéôéêÝò éäÝåò ôïõ AñéóôïöÜíïõò êáé ôïí ñüëï ôùí êùìùäéþí ôïõ óôçí ðïëéôéêÞ æùÞ ôçò AèÞíáò. EîåôÜóáìå üëç ôç ãêÜìá ðïëéôéêþí èÝóåùí, èá Þôáí, üìùò, ëÜèïò íá íïìßóåé êáíåßò üôé ï ðïéçôÞò åðéôßèåôáé åíáíôßïí ôçò äçìïêñáôßáò áõôÞò êáè' åáõôÞò. Äéüôé äåí ðñÝðåé íá ðáßñíïõìå ôïéò ìåôñçôïßò üóá ëÝíå ôá ðñüóùðá ôïõ AñéóôïöÜíïõò êáé íá ôïõ áðïäþóïõìå ôéò áðüøåéò ðïõ åêöñÜæïõí.

H áñ÷áßá êùìùäßá ðáñïõóéÜæåé èÝóåéò ðáñáäïóéáêÝò, ïé ïðïßåò óõíäÝïíôáé ìå ôéò áðáéôÞóåéò ôïõ êùìéêïý åßäïõò: ðáñÜäïîá, õðåñâïëÝò, åéñùíßá êáé êùìéêÝò åðéíïÞóåéò, ôéò ïðïßåò, åî Üëëïõ, âñßóêïõìå óå üëá ôá óáôéñéêÜ èåÜìáôá, ôá ïðïßá åî ïñéóìïý óôñÝöïíôáé åíáíôßïí ôïõ åêÜóôïôå ðïëéôéêïý êáèåóôþôïò, ðïõ âñßóêåôáé óôçí åîïõóßá (ôïõëÜ÷éóôïí, üôáí ç åëåõèåñßá ôçò Ýêöñáóçò åßíáé áíåêôÞ). Tï íá ôéò ðÜñåé êáíåßò êáôÜ ãñÜììá, ôïí åêèÝôåé óôïí êßíäõíï íá åîáãÜãåé ëáíèáóìÝíá óõìðåñÜóìáôá.

Óõ÷íÜ ï AñéóôïöÜíçò äéáðñáãìáôåýåôáé ìå ôñüðï ðïëý óïâáñü áóÞìáíôá ðñÜãìáôá êáé ìå ôñüðï áóôåßï óïâáñÜ ðñÜãìáôá: áóêåß ðÜíôá êñéôéêÞ åíáíôßïí áõôïý ðïõ ôïõ öáßíåôáé íá âëÜðôåé ôçí åéñÞíç, ôçí êáëÞ ëåéôïõñãßá ôçò ðüëçò êáé ôçí åõçìåñßá ôùí EëëÞíùí, êáé ðáñïõóéÜæåôáé ðÜíôá ùò õðïóôçñéêôÞò ôïõ ëáïý. O AñéóôïöÜíçò õðåñçöáíåõüôáí ðïëëÝò öïñÝò üôé äåí óôñåöüôáí ðáñÜ ìüíïí åíáíôßïí ôùí áñ÷üíôùí, áöÞíïíôáò ôéò ðñïóùðéêüôçôåò äåõôÝñáò êáôçãïñßáò óôç âïñÜ ôùí áíôáãùíéóôþí ôïõ. Äåí ðáñÝëåéøå ùóôüóï íá êáôáöÝñåé ðïëëÜ ÷ôõðÞìáôá åíáíôßïí óõìðïëéôþí ôïõ áãíþóôùí ëßãï-ðïëý ó' åìÜò, åðéôéèÝìåíïò åíáíôßïí ôùí ðïëéôéêþí çãåôþí êÜèå ðáñÜôáîçò, ôùí ðïëåìï÷áñþí, ôùí åêìåôáëëåõôþí, ôùí äåéëþí êáé ôùí áíôéðñïóþðùí íÝùí éäåþí, êõñßùò ôïõ ÓùêñÜôç êáé ôïõ Eõñõðßäç, Ýóôù êáé áí, áðü ïñéóìÝíåò ðëåõñÝò, Þôáí áíáìöéóâÞôçôá ðïëý êïíôÜ óôéò áðüøåéò ôïõò.

	Óêßôóï ôçò åíäõìáôïëüãïõ IùÜííáò Ðáðáíôùíßïõ ãéá êïóôïýìé áñéóôïöáíéêÞò ðáñÜóôáóçò.

O AñéóôïöÜíçò åêêéíÜ, ëïéðüí, áðü ôçí áíÜëõóç äéáöüñùí ðëåõñþí ôçò ðñáãìáôéêüôçôáò. Äåí ðñüêåéôáé, üìùò, ãéá ìéá ñåáëéóôéêÞ áðåéêüíéóç ôçò êïéíùíßáò: åßíáé ìéá êïéíùíßá áíáðïäïãõñéóìÝíç, áëëÜ, Ýóôù êé áí áõôü óõìâáßíåé óôï åðßðåäï ôçò ïõôïðßáò Þ ìåôáîý ôùí èåþí, ç AèÞíá ðáñáìÝíåé ðáñïýóá. Máò åêðëÞóóåé ôï ãåãïíüò üôé ìÝóá óôéò êùìùäßåò ôïõ ïé èåïß åìöáíßæïíôáé óõ÷íÜ êÜôù áðü Ýíá ðñßóìá ãåëïéïðïßçóçò, áëëÜ óå êáìßá ðåñßðôùóç äåí ðñÝðåé íá ôï áðïäþóïõìå óå Ýëëåéøç ðßóôçò, äçëáäÞ óå áèåÀá. Eõñßóêïìå èåïýò Þ èåüôçôåò (áëçèéíÝò Þ øåýôéêåò) óå üëåò ôéò êùìùäßåò, ðïõ Ý÷ïõí äéáóùèåß, åêôüò áðü ôéò Óößããåò êáé ôñßá ãõíáéêåßá èåáôñéêÜ Ýñãá. Oé ìåãÜëåò èåÝò äåí åìöáíßæïíôáé åðß óêçíÞò: âëÝðïõìå ìüíï èåÝò, ðñïóùðïðïéÞóåéò Þ êáôþôåñåò ãõíáéêåßåò èåüôçôåò, üðùò ç ºñéò, ïé NåöÝëåò Þ ç Báóéëåßá. Tï èÝáôñï åßíáé Ýíá èÝáìá áíèñþðùí: ïé èåïß áíôéðáñáâÜëëïíôáé óôïõò áíèñþðïõò êáé ïé èåÝò åßíáé üðùò ïé ãõíáßêåò ôùí Aèçíþí: ìéëÜìå ãé' áõôÝò äçìïóßá üóï ôï äõíáôüí ëéãüôåñï.

Aí õðïóôçñß÷èçêå üôé óôéò ôñáãùäßåò ïé Üíèñùðïé åíåñãïýí õðü ôï âëÝììá ôùí èåþí, öáßíåôáé üôé óôéò êùìùäßåò ïé èåïß ãåëïéïðïéïýíôáé õðü ôï âëÝììá ôùí áíèñþðùí... áëëÜ óôçí ðñáãìáôéêüôçôá, üðùò áõôü óõìâáßíåé ðÜíôá ìå ôïí AñéóôïöÜíç, ðñÝðåé íá åßìáóôå äýóðéóôïé áðÝíáíôé óôéò åðéöáíåéáêÝò åíôõðþóåéò, äéüôé, ùò ìåãÜëïò äñáìáôïõñãüò, óõíèÝôåé ôéò ßíôñéãêåò êáé ôéò áóôåéüôçôÝò ôïõ óå ðïëëÜ åðßðåäá áíÜãíùóçò êáé êáôáíüçóçò.

	Óôéãìéüôõðï áðü ôçí êùìùäßá "IÐÐHÓ".

KÜôù áðü áõôÞ ôçí êùìéêÞ ìïñöÞ êñýâïíôáé óõ÷íÜ èåùñÞóåéò ðéï óïâáñÝò Þ ðéï èñçóêåõôéêÝò áð' ü,ôé èá ìðïñïýóáìå íá öáíôáóôïýìå. TåëéêÜ, ïé èåïß öáßíïíôáé Üëëïôå ãåëïßïé, Üëëïôå õðåñöõóéêïß, áðáëëáãìåíïé áð' ôï íá åßíáé ìüíï ôï Ýíá Þ ìüíï ôï Üëëï óå äýï äéáöïñåôéêÜ Ýñãá, äçëáäÞ Ý÷ïõí êáé ôéò äýï éäéüôçôåò ìÝóá óôçí ßäéá êùìùäßá.
Tï êõñßáñ÷ï, èåúêü èÝìá, ôï ïðïßï áíáëýåôáé ó' áõôÝò ôéò êùìùäßåò, äåí åßíáé ðáñÜ ç áìöéóâÞôçóç êáé ç ðôþóç ôïõ Äßá, áíôéêáèéóôþíôáò ôïí áðü Ýíáí èåü ðéï åõíïúêü ðñïò ôïõò áíèñþðïõò, äçëáäÞ áðü Ýíáí áðëü èíçôü, üðùò áõôü óõìâáßíåé óôïõò ¼ñíéèåò.

O AñéóôïöÜíçò Üëëáîå, ëïéðüí, Þ äéÝëõóå ôéò ìõèéêÝò ðáñáäüóåéò êáé ÷ñçóéìïðïßçóå ôá õëéêÜ ôïõò ãéá íá êáôáóêåõÜóåé ôéò ïõôïðßåò ôïõ. ¼ðùò ðÜíôá, äåß÷íåé ôçí áíþôåñç ôÝ÷íç ôïõ ìÝóù ìéáò åîåõãåíéóìÝíçò, êáé ãåìÜôçò áðü óïâáñÝò óõíÝðåéåò, äñáìáôïõñãéêÞò ÷ñÞóçò áõôþí ôùí õëéêþí, ç ïðïßá üìùò êñýâåôáé êÜôù áðü ìéá åðéöáíåéáêÞ êùìéêüôçôá. Óå üëåò ôïõ ôéò êùìùäßåò èÝëçóå íá îáíáäþóåé ôçí åëðßäá óôïõò Aèçíáßïõò. Káé åÜí äåí åðé÷åéñåß íá êÜíåé ôïõò ÞñùÝò ôïõ áèÜíáôïõò, åí ôïýôïéò êáôáóêåýáóå Ýíáí ôýðï áíèñþðïõ ï ïðïßïò åßíáé áèÜíáôïò, üðùò êáé ïé èåïß.
áðüäïóç: Nßêïò AããåëÞò

*Äéåõèõíôïý ôïõ ôìÞìáôïò Eëëçíéêþí ÃñáììÜôùí óôï ÐáíåðéóôÞìéï ôçò ÄõôéêÞò BñåôÜíçò óôç BñÝóôç