ôïõ Dr. John W. Berry*

Ç ìåôáíÜóôåõóç áðü êáé ðñïò Ýíáí ôüðï áðïôåëåß ìéá öõóéïëïãéêÞ, áíáðüöåõêôç êáé äéáñêÞ äéáäéêáóßá ðïõ óõìâáßíåé åßôå ìáò áñÝóåé åßôå ü÷é. Êáôáíïþíôáò ôç äéáäéêáóßá áõôÞ êáé ÷ñçóéìïðïéþíôáò ôçí ðñïò ôï êïéíü óõìöÝñïí èá ìðïñÝóïõìå íá ôçí åêìåôáëëåõôïýìå ðñïò üöåëïò ôüóï åêåßíùí ðïõ ìåôáíáóôåýïõí üóï êáé åêåßíùí ðïõ õðïäå÷üìáóôå.

¸ñåõíá ãéá ôïõò ¸ëëçíåò ìåôáíÜóôåò óôïí ÊáíáäÜ.

 ôï ðëáßóéï ôçò ìáæéêÞò åéóüäïõ ìåôáíáóôþí óôï Ýäáöïò ôïõ ÊáíáäÜ, ïé ¸ëëçíåò ìåôáíÜóôåò Ý÷ïõí áðïôåëÝóåé ôï áíôéêåßìåíï ìåëÝôçò ðïëëþí åñåõíçôþí. Ìåôáîý áõôþí ðåñéëáìâÜíïíôáé êáé ïé ìåëÝôåò ðïõ ðñáãìáôïðïéÞèçêáí áðü ôï äéêü ìïõ åñåõíçôéêü ðñüãñáììá.

Êáôáñ÷Þí äéåñåõíÞèçêáí (ÃåùñãÜò, Berry, Shaw, ×ñéóôáêïðïýëïõ & ÌõëùíÜò, 1996) ïé áëëáãÝò óôç óõìðåñéöïñÜ ôùí ìåôáíáóôþí, åîåôÜæïíôáò ôéò áëëáãÝò óôï óýóôçìá ôùí ïéêïãåíåéáêþí áîéþí ìåôáîý ôùí ãåíåþí ìåôÜ ôç ìåôáíÜóôåõóç.

ÐÝñá áðü ôç ìåëÝôç ôùí ãïíÝùí êáé ôùí áðïãüíùí ôïõò óôçí ÅëëÜäá êáé ôïí ÊáíáäÜ, ðñáãìáôïðïéÞóáìå áíÜëïãç Ýñåõíá êáé óå äýï Üëëåò ÷þñåò ïé ïðïßåò äéáöÝñïõí ùò ðñïò ôïí âáèìü áðïäï÷Þò ôçò ðïëõðïëéôéóìéêüôçôáò. Ôï äåßãìá ðåñéëÜìâáíå Üíäñåò êáé ãõíáßêåò, ¸ëëçíåò áðü áóôéêÝò êáé áãñïôéêÝò ðåñéï÷Ýò, ðñþôçò êáé äåýôåñçò ãåíéÜò ¸ëëçíåò ìåôáíÜóôåò óôïí ÊáíáäÜ, ôçí Ïëëáíäßá êáé ôç Ãåñìáíßá, êáèþò êáé ìç-¸ëëçíåò óôïí ÊáíáäÜ.

Ïé áîßåò ðïõ ìåëåôÞèçêáí ðåñéëÜìâáíáí 65 áîéþìáôá ó÷åôéêÜ ìå ôéò ó÷Ýóåéò ðïõ ðñÝðåé íá äéÝðïõí óôï ðëáßóéï ôçò ïéêïãÝíåéáò áöåíüò ôïõò ãïíåßò êáé ôá ðáéäéÜ êáé áöåôÝñïõ ôïõò Üíäñåò êáé ôéò ãõíáßêåò. Ãéá ðáñÜäåéãìá, "ï ðáôÝñáò ðñÝðåé íá åßíáé ï áñ÷çãüò ôçò ïéêïãÝíåéáò", "ç ìçôÝñá ðñÝðåé íá æåé ãéá ôá ðáéäéÜ ôçò". ÊÜèå áîßùìá âáèìïëïãÞèçêå âÜóåé ìéáò êëßìáêáò ðÝíôå óçìåßùí, ðïõ êõìáéíüôáí áðü ôï "óõìöùíþ áðïëýôùò" Ýùò ôï "äéáöùíþ áðïëýôùò". Áðü ôá 65 áîéþìáôá ðñïÝêõøå ç óõíïëéêÞ âáèìïëïãßá.

Ôá áðïôåëÝóìáôá Ýäåéîáí üôé ôá äåßãìáôá äéÝöåñáí ìåôáîý ôïõò ìå ôñüðï áíáìåíüìåíï: ãåíéêþò, ïé ãïíåßò Ýôåéíáí íá óõìöùíïýí ìå ôá áîéþìáôá áõôÜ ðåñéóóüôåñï áð' ü,ôé ôá ðáéäéÜ ôïõò. Ïé Üíäñåò Ýôåéíáí íá óõìöùíïýí ðåñéóóüôåñï áðü ôéò ãõíáßêåò. Ïé ¸ëëçíåò (óôçí ÅëëÜäá) óõìöùíïýóáí ðåñéóóüôåñï áð' ü,ôé ïé ðñþôçò ãåíéÜò ¸ëëçíåò ìåôáíÜóôåò êáé ôá äåýôåñçò ãåíéÜò ôÝêíá ôïõò. Ïé ðñþôçò ãåíéÜò ¸ëëçíåò ìåôáíÜóôåò óõìöùíýóáí ðåñéóóüôåñï áð' ü,ôé ïé äåýôåñçò ãåíéÜò. Êáé ïé ¸ëëçíåò ôïõ ÊáíáäÜ (ôüóï ïé ãïíåßò üóï êáé ôá ôÝêíá) óõìöùíïýóáí ðåñéóóüôåñï áð' ü,ôé ïé ¸ëëçíåò ìåôáíÜóôåò óôç Ãåñìáíßá êáé ôçí Ïëëáíäßá.

ÓõíïëéêÜ, ðáñáôçñïýìå üôé ïé ðáñáäïóéáêÝò åëëçíéêÝò ïéêïãåíåéáêÝò áîßåò äéáöÝñïõí áðü ãåíéÜ óå ãåíéÜ êáé áíáëüãùò ôïõ ôüðïõ êáôïéêßáò (áóôéêÞ/áãñïôéêÞ, åíôüò ÅëëÜäïò/åêôüò ÅëëÜäïò). ÄéáöÝñïõí åðßóçò ìåôáîý ôùí ÅëëÞíùí ðïõ Ý÷ïõí ìåôáíáóôåýóåé: üóïé æïõí óôïí ÊáíáäÜ, üðïõ õðïóôçñßæåôáé ç ðïëéôéóôéêÞ ðïéêéëüôçôá, Ýöåñáí áðïôåëÝóìáôá ðëçóéÝóôåñá ðñïò åêåßíá ôùí êáôïßêùí óôçí ÅëëÜäá êáé äåí ðáñïõóßáæáí áðüêëéóç áðü ôéò ðáñáäïóéáêÝò áîßåò áðü ôçí ðñþôç óôç äåýôåñç ãåíéÜ ìåôáíáóôþí. Óõíåðþò, áëëáãÝò óôç óõìðåñéöïñÜ ðñÜãìáôé óõìâáßíïõí, áëëÜ ìå ôñüðïõò ïé ïðïßïé ó÷åôßæïíôáé ìå ôï ðïëéôéóôéêü ðëáßóéï óôï ïðïßï æïõí ïé Üíèñùðïé áõôïß.

Ìéá äåýôåñç ìåëÝôç (Sands & Berry, 1993) åñåýíçóå ôçí øõ÷éêÞ õãåßá ôùí ÅëëÞíùí ðñþôçò êáé äåýôåñçò ãåíéÜò ðïõ æïõí óôïí ÊáíáäÜ (Ôïñüíôï), ÷ñçóéìïðïéþíôáò äéÜöïñåò ìåôñÞóåéò åðéðïëéôéóìéêþí åìðåéñéþí, åðéðïëéôéóìéêïý óôñåò (êáôÜèëéøç, Üã÷ïò) êáé åðéðïëéôéóìéêþí óôñáôçãéêþí. Äåí äéáðéóôþèçêáí äéáöïñÝò óôçí êáôÜóôáóç ôçò øõ÷éêÞò õãåßáò ìåôáîý ôùí ìåôáíáóôþí ðñþôçò êáé äåýôåñçò ãåíéÜò. Ùóôüóï êáé óôéò äýï ãåíéÝò äéáðéóôþèçêå èåôéêÞ áíáëïãßá áíÜìåóá óôï óôñåò êáé óôç óôñáôçãéêÞ ðåñéèùñéïðïßçóçò, üðùò Üëëùóôå åß÷å ðñïâëåöèåß. Áðü ôç óýãêñéóç ôùí äýï ãåíåþí ðñïÝêõøå üôé ç äåýôåñç ãåíéÜ åß÷å äõóêïëüôåñåò åðéðïëéôéóìéêÝò åìðåéñßåò, üìùò äåí ðáñïõóßáæáí äéáöïñÝò ùò ðñïò ôï åðßðåäï ôïõ åðéðïëéôéóìéêïý óôñåò. Êáé óôéò äýï ãåíéÝò ïé ãõíáßêåò ðáñïõóßáæáí õøçëüôåñá åðßðåäá óôñåò êáé ôá Üôïìá ìå êáëýôåñç êáôáíüçóç ôçò ÁããëéêÞò ãëþóóáò åìöÜíéæáí ëéãüôåñï óôñåò. Åðßóçò, ìåôáîý ôçò ðñþôçò ãåíéÜò ïé Ýããáìïé åìöÜíéæáí ÷áìçëüôåñá åðßðåäá óôñåò, åíþ óôç äåýôåñç ãåíéÜ ç Ýããáìç êáôÜóôáóç óõíåðÜãåôï ìåãáëýôåñï óôñåò. Ç êïéíùíéêÞ õðïóôÞñéîç (åêôüò ãÜìïõ) Þôáí óáöþò óõíäåäåìÝíç ìå ÷áìçëüôåñá åðßðåäá åðéðïëéôéóìéêïý óôñåò, éäéáßôåñá ìåôáîý ôùí ìåôáíáóôþí äåýôåñçò ãåíéÜò.

ÓõíïëéêÜ, ìðïñïýìå íá ðïýìå üôé ôï åðéðïëéôéóìéêü óôñåò åßíáé õðáñêôü óôïõò ¸ëëçíåò ìåôáíÜóôåò êáé ôïõò áðïãüíïõò ôïõò óôï Ôïñüíôï, üìùò ðïéêßëëåé áíáëüãùò ôçò åðéðïëéôéóìéêÞò óôñáôçãéêÞò, ôçò ãëùóóéêÞò êáôáíüçóçò êáé ôçò êïéíùíéêÞò õðïóôÞñéîçò: ç ìç Ýíôáîç ôüóï óôçí åëëçíéêÞ üóï êáé óôçí êáíáäéêÞ êïéíüôçôá óõíäÝåôáé ìå ôïí êßíäõíï åðéðïëéôéóìéêïý óôñåò. Áíôßóôñïöá, ç áíÜðôõîç äåóìþí êáé ìå ôá äýï ðïëéôéóìéêÜ ðåñéâÜëëïíôá ìÝóù ôçò óõìðåñéöïñÜò, ôçò ãëþóóáò êáé ôùí öéëéêþí ó÷Ýóåùí öáßíåôáé íá áðïôñÝðåé ôçí åêäÞëùóç ôïõ óôñåò áõôïý.

Ç ôñßôç ìåëÝôç (Berry & Sabatier, 1996) åîÝôáóå ôÝóóåñéò ïìÜäåò íÝùí ìåôáíáóôþí óôïí ÊáíáäÜ (Ìüíôñåáë): áðü ôçí ÅëëÜäá, ôçí ÁúôÞ, ôçí Éôáëßá êáé ôï ÂéåôíÜì. Ç ìåëÝôç åðéêåíôñþèçêå óå Ýíáí áñéèìü èåìÜôùí, ìåôáîý ôùí ïðïßùí Þôáí ïé óôñáôçãéêÝò åðéðïëéôéóìïý, ç ðïëéôéóôéêÞ ôáõôüôçôá, ïé öéëéêÝò ó÷Ýóåéò, ç áíôßëçøç ôùí äéáêñßóåùí, ç áõôïåêôßìçóç êáé ïé áêáäçìáúêÝò åðéäüóåéò. Ïé íÝïé ¸ëëçíåò åß÷áí ôçí åíôïíüôåñç ôáýôéóç ìå ôçí ðïëéôéóôéêÞ ôïõò êëçñïíïìéÜ, åß÷áí ôç ìåãáëýôåñç áíáëïãßá ößëùí ôçò ßäéáò åèíéêüôçôáò êáé ôïí ìåãáëýôåñï âáèìü áõôïåêôßìçóçò. ¼ëá áõôÜ öáíåñþíïõí üôé ïé íÝïé ¸ëëçíåò óôï Ìüíôñåáë åßíáé ðïëý ¸ëëçíåò êáé íéþèïõí êáëÜ ãé' áõôü!

Ôáõôü÷ñïíá, ðáñïõóßáæáí õøçëü âáèìü ôáýôéóçò ìå ôïí ÊáíáäÜ êáé ó÷åôéêÜ ìéêñÞ áíôßëçøç ôùí äéáêñßóåùí, ðñÜãìá ðïõ õðïäçëþíåé êïéíùíéêÞ åíóùìÜôùóç.

Ïé ó÷Ýóåéò áíÜìåóá óå áõôÝò ôéò óõíéóôþóåò öáíåñþíïõí üôé ç åëëçíéêÞ ôáõôüôçôá ó÷åôßæåôáé óáöþò ìå ôïí õøçëüôåñï âáèìü áõôïåêôßìçóçò êáé ôç èåôéêÞ åéêüíá ôïõ åáõôïý. Óå ìéêñüôåñï âáèìü äå ó÷åôßæåôáé ìå ôéò áêáäçìáúêÝò åðéäüóåéò.

Óõíåðþò äåí åßíáé áðëþò êáëü ôï íá áéóèÜíåôáé êáíåßò ¸ëëçíáò, áöïý ôï óõíáßóèçìá áõôü Ý÷åé èåôéêÝò åðéðôþóåéò.

Äéáðéóôþíïõìå êáé ðÜëé üôé ôï íá Ý÷åé êáíåßò ìéá èåôéêÞ åéêüíá ôïõ åáõôïý ôïõ, ôüóï üóïí áöïñÜ ôçí ðïëéôéóôéêÞ ôïõ êëçñïíïìéÜ üóï êáé ôç íÝá ôïõ êïéíùíßá, êáëëéåñãåß ôï óõíáßóèçìá ôçò åõçìåñßáò áëëÜ êáé ôçí åðßôåõîç ôùí óôü÷ùí.

ÓõìðÝñáóìá: ÅÜí Þèåëá íá ÷áñáêôçñßóù ôá áðïôåëÝóìáôá ôùí äéáöüñùí åñåõíþí ãéá ôïí åðéðïëéôéóìü êáé ôçí ðñïóáñìïãÞ ôùí ìåôáíáóôþí, êáèþò êáé ôá ðïñßóìáôá ôùí åñåõíþí ìåôáîý ôùí ÅëëÞíùí ôïõ ÊáíáäÜ, ôï êáëýôåñï èá Þôáí íá åðáíáëÜâù ôá óïöÜ ðáìðÜëáéá åëëçíéêÜ áðïöèÝãìáôá: "Ãíþèé óáõôüí" êáé "ìçäÝí Üãáí".
Ç èåôéêÞ åéêüíá ôïõ åáõôïý, ç äçìéïõñãßá äåóìþí êáé ìå ôïõò äýï ðïëéôéóìïýò üðïõ êéíåßôáé ôï Üôïìï, êáé ç äéáôÞñçóç ìéáò éóïññïðßáò ìåôáîý ôïõò, áðïôåëïýí ôïí ðëÝïí åíäåäåéãìÝíï ôñüðï ðñïóáñìïãÞò ðñïêåéìÝíïõ íá ðåñÜóåé êáíåßò áðü ôç äéáäéêáóßá ôïõ åðéðïëéôéóìïý.
MåôÜöñáóç: ËÞäá MðïõæÜëç

" Åðßôéìïõ ÊáèçãçôÞ ÔìÞìáôïò Øõ÷ïëïãßáò Ðáíåð. Queen's ÊáíáäÜ