Τον Μάρτιο του 2016 εγκαινιάστηκε μια νέα δράση του Συνδέσμου με τίτλο «Η Αθήνα και τα μνημεία της: Μια ξενάγηση αλλιώς». Ο πρώτος κύκλος ξεναγήσεων ολοκληρώθηκε με επιτυχία αφού πολλά μέλη του Συλλόγου μας (και οι συνοδοί τους) είχαν την ευκαιρία να ξεναγηθούν από έμπειρο ξεναγό στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς της Αθήνας, στον Κεραμεικό, αλλά και στην Τριλογία Αθηνών (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εθνική Βιβλιοθήκη, Ακαδημία Αθηνών).

Ο δεύτερος κύκλος ξεναγήσεων, με θέμα τα βυζαντινά μνημεία της πόλης μας, ξεκίνησε το Σάββατο 19 Νοεμβρίου του περασμένου έτους. Ένα ηλιόλουστο φθινοπωρινό πρωινό βρεθήκαμε στο καταπράσινο δάσος του Υμηττού για να επισκεφτούμε τη Μονή Καισαριανής. Εκεί εξερευνήσαμε ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά κέντρα της Αττικής κατά τη βυζαντινή περίοδο, το οποίο διατηρεί ακόμη και σήμερα μεγάλο μέρος του αρχιτεκτονικού και ζωγραφικού του πλούτου. Περιηγηθήκαμε στο περίφημο καθολικό του 11ου αι. και τα μεταγενέστερα προσκτίσματά του, το σύγχρονό του λουτρό καθώς και τα βοηθητικά κτήρια της μεταβυζαντινής περιόδου. Παράλληλα, γνωρίσαμε άγνωστες πτυχές της ζωής του Μιχαήλ Χωνιάτη, του τελευταίου ορθόδοξου Μητροπολίτη των Αθηνών πριν φτάσουν οι Φράγκοι. Τέλος, ανεβήκαμε στον λόφο της Αναλήψεως, για να δούμε τους ναούς του 6ου, του 10ου, του 13ου και του 17ου αιώνα.

Την Κυριακή 11 Δεκεμβρίου του περασμένου έτους συνεχίσαμε την εξερεύνηση των βυζαντινών αρχιτεκτονικών θησαυρών της πόλης μας με την επίσκεψή μας στη Μονή Δαφνίου. Εκεί, στον δρόμο για την Ελευσίνα, πάνω στην αρχαία Ιερά Οδό, στον ίδιο ιερό τόπο που λατρεύτηκε ο Απόλλων Δάφνειος κατά την αρχαιότητα, στήθηκε –γύρω στο 1075 μ.Χ.– η Μονή Δαφνίου, λαμπρό δείγμα βυζαντινής τέχνης. Είχαμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Αθήνας, με εντυπωσιακή αρχιτεκτονική και ιδιαίτερη ψηφιδωτή διακόσμηση. Ξεναγηθήκαμε σε έναν χώρο μαγικό, υποβλητικό και επιβλητικό, και ανακαλύψαμε την ιστορία του από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Την Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2017, ένα κρύο πρωινό του χειμώνα, πραγματοποιήθηκε η τελευταία ξενάγησή μας στα βυζαντινά μνημεία της πόλης μας. Περιηγηθήκαμε στους σημαντικότερους βυζαντινούς ναούς του κέντρου των Αθηνών και εξερευνήσαμε τα μυστικά τους. Αρχίζοντας από την επιβλητική Σωτείρα Λυκοδήμου (Ρωσική Εκκλησία), μοναδικό δείγμα οκταγωνικού ναού στην Αθήνα, καθολικό άλλοτε μονής στις παρυφές της πόλης, συνεχίσαμε στην ιδιόμορφη Γοργοεπήκοο (Άγιο Ελευθέριο) με τα 90 αρχαία και βυζαντινά γλυπτά εντοιχισμένα στις εξωτερικές της όψεις, επισκεφτήκαμε τη σύνθετη Καπνικαρέα, που απέφυγε την κατεδάφιση μόνον ύστερα από παρέμβαση του πατέρα του Όθωνα, βασιλιά Λουδοβίκου της Βαυαρίας, και καταλήξαμε στον κομψό ναό των Αγίων Θεοδώρων της Κλαυθμώνος.

Για την επίσκεψή μας στη Μονή Δαφνιού υπεύθυνη της ξενάγησης ήταν η Άρτεμις Σκουμπουρδή, ενώ στη Μονή Καισαριανής και τις βυζαντινές εκκλησίες της Αθήνας μάς ξενάγησε ο δρ Σταύρος Αρβανιτόπουλος.

Στο επόμενο τεύχος του περιοδικού μας θα ενημερωθείτε για τον τρίτο κύκλο ξεναγήσεων της δράσης «Η Αθήνα και τα μνημεία της: Μια ξενάγηση αλλιώς», με θέμα την Οθωμανική Αθήνα. 

(Ο Γιώργος Καστής είναι ερευνητής Β΄ Βαθμίδας, διευθύνων το Κέντρο Ερευνών Θεωρητικών και Εφηρμοσμένων Μαθηματικών της Ακαδημίας Αθηνών και ταμίας του Συνδέσμου Υποτρόφων.)