Έχοντας συμπληρώσει δύο επιτυχημένους κύκλους ξεναγήσεων στο πλαίσιο της δράσης «Η Αθήνα και τα μνημεία της: Μια ξενάγηση αλλιώς», αποφασίσαμε να συνεχίσουμε την περιήγηση στα μνημεία της πόλης μας, αναδεικνύοντας, αυτήν τη φορά, την οθωμανική Αθήνα. Ο τρίτος κύκλος ξεναγήσεων, με θέμα τα οθωμανικά μνημεία της Αθήνας, ξεκίνησε τη Δευτέρα 20 Μαρτίου. 

Γνωρίσαμε την οθωμανική Αθήνα μέσα από τη διάλεξη του δρα Σταύρου Αρβανιτόπουλου με τίτλο «Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Τουρκοκρατίας στην Αθήνα». Η διάλεξη πραγματοποιήθηκε στον πολυχώρο The Hub Events, ήταν ανοιχτή για το ευρύ κοινό και προσέλκυσε πάνω από 200 άτομα. Παρουσιάστηκαν τα σημαντικότερα γεγονότα της ιστορίας της πόλης των Αθηνών κατά τις δύο περιόδους οθωμανικής κυριαρχίας (1456‒1687 και 1688‒1833) και κατά τη βραχύχρονη φάση της Β' Βενετοκρατίας (1687‒1688), καθώς και η πολεοδομική εξέλιξη, τα οχυρωματικά έργα, οι χώροι λατρείας, τα δημόσια κτήρια, οι ιδιωτικές κατοικίες του ισλαμικού και του χριστιανικού στοιχείου της πόλης. Μέσα από πίνακες ζωγραφικής, χάρτες της εποχής αλλά και πρόσφατες φωτογραφίες γνωρίσαμε τα ισλαμικά μνημεία της πόλης μας και περιηγηθήκαμε στην οθωμανική Αθήνα.

Το Σάββατο 8 Απριλίου, με οδηγό τον Σταύρο Αρβανιτόπουλο και εφοδιασμένοι με τις γνώσεις μας από τη διάλεξή του, συγκεντρωθήκαμε στον σταθμό Μοναστηράκι για την πρώτη μας ξενάγηση στην οθωμανική Αθήνα. Περπατήσαμε ξανά στο κέντρο της ξεχασμένης, πολύβουης άλλοτε Αθήνας των χρόνων της Τουρκοκρατίας και της Β' Βενετοκρατίας, στον χώρο όπου επί αιώνες κυλούσε η καθημερινή ζωή των Αθηναίων ανάμεσα στα ερείπια της αρχαιότητας και της βυζαντινής περιόδου. Είδαμε από κοντά το σταροπάζαρο και τον μεντρεσέ, το άρτια σωζόμενο τζαμί του Τζισδαράκη, το Κιουτσούκ τζαμί, που αποκαλύφθηκε ύστερα από δεκαετίες λήθης, το πρόσφατα αναστηλωμένο Φετιχιέ τζαμί, το λουτρό του Αμπίτ Εφέντη και τον τεκέ του Μπραΐμη, μνημεία μιας παραγνωρισμένης φάσης της ιστορίας της πόλης μας.

Την Κυριακή 21 Μαΐου, με ξεναγό την Άρτεμη Σκουμπουρδή, ολοκληρώσαμε τον κύκλο ξεναγήσεων για την οθωμανική Αθήνα με την επίσκεψή μας στο αρχοντικό των Μπενιζέλων στην Πλάκα, το τελευταίο σωζόμενο κονάκι της Αθήνας. Η οικία αυτή αποτελεί το παλαιότερο δείγμα αστικής αρχιτεκτονικής των οθωμανικών χρόνων, που μάλιστα συνδέεται με την ιστορική και ηρωική οικογένεια των Μπενιζέλων. Το αρχοντικό φέρνει μνήμες της «Κυράς των Αθηνών», της οσίας Φιλοθέης Μπενιζέλου, που λάμπρυνε την πόλη μας με την ανεκτίμητη προσφορά της τον 16ο αιώνα. Εντυπωσιαστήκαμε αντικρίζοντας την περίκλειστη αυλή, το πέτρινο ισόγειο και τους βοηθητικούς χώρους, τον ξύλινο όροφο με τους οντάδες και το χαγιάτι που στηρίζεται σε κίονες. Επισκεφτήκαμε τις δύο αυλές, οι οποίες συνδέονται με ανοιχτό τοξωτό πέρασμα, και περπατήσαμε πάνω από το γυάλινο δάπεδο που αναδεικνύει το υστερορωμαϊκό τείχος.

Τον Νοέμβριο πρόκειται να ξεκινήσει ο τέταρτος κύκλος ξεναγήσεων της δράσης, με θέμα την αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα. 

(Ο Γιώργος Καστής είναι ερευνητής Β΄ Βαθμίδας, διευθύνων το Κέντρο Ερευνών Θεωρητικών και Εφηρμοσμένων Μαθηματικών της Ακαδημίας Αθηνών, καθώς και Β΄Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου.)